باشگاه آرارات، ۷۵ سال فعالیت فرهنگی و ورزشی

ایران‌آرمنیا – باشگاه فرهنگی ورزشی آرارات امسال هفتاد و پنجمین سالگرد تولدش را جشن می‌گیرد. این باشگاه باسابقه که متعلق ارامنه است را بیشتر با تیم فوتبالش می‌شناسند، ولی پسوند فرهنگی در مورد آرارات تزئینی نیست و از همان روز اول فعالیت‌های فرهنگی و هنری بخش مهمی از برنامه این باشگاه بوده.

پیدایش پس از جنگ جهانی دوم

اگر بخواهیم ماجرای تولد و شروع فعالیت باشگاه آرارات را بدانیم باید به سال ۱۳۲۳ برگردیم. پس از تلاطم های سیاسی و کشمکش های اجتماعی ناشی از جنگ جهانی دوم، نیاز به پیدایش نهادهای فرهنگی، ورزشی و اجتماعی نزد ارمنیان کشور، به ویژه در تهران احساس می‌شد. استقبال مردم از این تشکیلات مردم نهاد که با عناوین انجمن های فرهنگی، هنری و ورزشی فعالیت می کردند، اراده ای برای ایجاد تشکلی واحد بوجود آورد تا نیازها و الزامات ارتقای همه جانبۀ جامعه را در نظر بگیرد و برنامه ای جامع برای تحقق این اهداف داشته باشد. با همۀ پیچیدگی ها و مشکلاتی که در راه تولد چنین تشکلی وجود داشت، در سال ۱۳۲۳ باشگاه فرهنگی ورزشی آرارات در تهران شکل گرفت؛ تشکلی برخاسته از درون جامعه، برای خدمت به جامعه.

البته تولد آرارات و ظهور آن در عرصۀ جامعه به همین سادگی نبود. ابتدا چندین گروه فرهنگی و ادبی و هنری به دست جمعی از جوانان و نوجوانان با احساس مسئولیت در قبال جامعۀ خود شکل گرفت. مدتی بعد با مواجهه با دشواری های مالی و سازماندهی تشکیلاتی، در جلسه ای مشترک که در تالار مدرسۀ مهر، واقع در خیابان نادری (جمهوری اسلامی کنونی) انتهای کوچۀ نوبهار برگزار شد، تشکیلات جدیدی که درواقع نطفۀ تولد واقعی باشگاه آرارات بود تاسیس شد. در آن جلسه ۱۲۲ نفر از اعضای انجمن ها و تشکل‌های پراکنده رأی به تأسیس انجمنی دادند که پس از چندی و با تکامل سازمانی نام باشگاه فرهنگی ـ ورزشی آرارات را بر خود نهاد.

فعالیت‌های فرهنگی و هنری

باشگاه فرهنگی ورزشی آرارات در ۱۳ تیر ۱۳۲۳ (۴ جولای ۱۹۴۴میلادی) با رأی و همت ۱۲۲ تن از جوانان ارمنی (اعضای مؤسس) در تهران تأسیس شد. نخستین هیئت مدیرۀ تشکلی، که در ۱۳۲۳شمسی آغاز به کار کرد، مشتمل بر افراد زیر بود: هاکوپ کاراپتیان (کاراپِنتس)، نورایر پاهلاوونی، هرایر ماروخیان، سِبوه هوانسیان و سورن سرکیسیان. این افراد، گذشته از بنیان  نهادن باشگاه، سال های طولانی از فعالان و خدمت گزاران باشگاه آرارات باقی ماندند. مجموعه انجمن هایی که با اهدافی مشترک و مشخص به فعالیت های فرهنگی و ورزشی پرداخته بودند سرانجام در تابستان ۱۳۲۹در مجمع عمومی سالانه، به طور رسمی و مشخص نام خود را « باشگاه فرهنگی ـ ورزشی آرارات» اعلام کردند و برنامه های مصوب هیئت های قبلی را هرچه مصمم تر ادامه دادند.

زیرمجموعه های ورزشی، فرهنگی و هنری روز به روز به پیشرفت هایی بزرگ نائل می شدند و ورزشکاران نیز عرصۀ زورآزمایی خود را تا حد کشوری گسترش می دادند و شماری از آنان از پیشگامان و قهرمانان برخی رشته های ورزشی شدند.

در شرایط اجتماعی آن دوران، به صحنه بردن و اجرای موسیقی فولکلوریک، رسیتال و کنسرت های موسیقی کلاسیک اجراهای گروه کُر، اجرای نمایش نامه های اخلاقی و برنامه های متنوع فرهنگی و ادبی، در حفظ و تقویت روحیۀ جامعه، که متأثر از وقایع سیاسی پس از جنگ بود، بسیار مؤثر افتاد.

افتتاح شعبات در شهرستان‌ها

همزمان باشگاه آرارات کلاس های تقویتی رایگان برای دانش آموزان و کلاس های زبان و ادبیات ارمنی برای دانش آموزانی که در مدارس غیر ارمنی تحصیل می کردند دایر می کرد، هزینۀ تحصیل شماری از دانش آموزان بی بضاعت را نیز متقبل می شد و به این منظور برنامه های گوناگونی برای کسب درآمد برگزار می کرد.

با توجه به استقبال عمومی نسبت به فعالیت های باشگاه در خرداد ۱۳۲۸ شعبه ای از باشگاه در مسجد سلیمان و دو ماه بعد شعبه ای دیگر در کرمانشاه و در زمستان همان سال شعبۀ سوم در قزوین شروع به فعالیت کرد. از ۱۳۳۲ به تدریج دیگر شعبه‌های باشگاه آرارات نیز در شهرهای تبریز، ارومیه، رشت، مشهد، مراغه و شیراز بنیاد نهاده شدند و هماهنگ با  مرکز به فعالیت های ورزشی و فرهنگی پرداختند.

در حال حاضر، باشگاه آرارات دارای چهار شعبه در شهرهای تبریز، ارومیه، شیراز و روستای گردآباد ارومیه است که کاملاً زیر نظر هیئت های مدیرۀ محلی و هماهنگ با هیئت مرکزی باشگاه آرارات تهران فعالیت می کنند.

تاسیس ورزشگاه

باشگاه آرارات فعالیتش را با اجارۀ اتاق هایی در خیابان های حافظ و قوام السلطنه (سی تیر کنونی) شروع کرد. باشگاه در سال ۱۳۳۲ ساختمان مرکزی‌اش واقع در خیابان نادری (جمهوری اسلامی کنونی) کوچۀ نوبهار را اجاره و پس از مدتی آن خریداری کرد. این مجموعه که در حال حاضر دارای تالار نمایشی موسوم به کومیتاس برای برگزاری برنامه های فرهنگی ـ هنری، تالاری کوچک به نام هاکوپ کاراپنتس، کتابخانه، بایگانی اسناد و بخش اداری است، تا امروز مرکز فعالیت‌های فرهنگی و هنری باشگاه بوده است.

در سال ۱۳۵۰ زمین ورزشگاه واقع در منطقه ده ونک در اختیار باشگاه آرارات قرار گرفت و هیئتی متشکل از کارشناسان به سرپرستی واچیک قرابگیان که از چهره های شاخص جامعۀ ارمنیان ایران بود و با همکاری و فعالیت مستقیم هراند موسسیان از اعضای فعال باشگاه برای ساخت ورزشگاه انتخاب شد. این هیئت طراحی ورزشگاه را به مسابقه گذاشت و از میان طرح های پیشنهادی سرانجام طرح مهندس رُستُم وُسکانیان، استاد رشتۀ معماری دانشگاه تهران پذیرفته شد و نظارت بر ساخت آن را نیز او بر عهده گرفت.

زنده یاد قرابگیان از اعضای پرتلاش و مدیران لایق باشگاه آرارات بود. او عقیده داشت که هر کار جدیدی را می‌توان شروع کرد و با پشتکار و تلاش و جدیت به هدف رسانید. یکی از این گام‌های بزرگ احداث ورزشگاه آرارات بود که در ۱۳۵۰ شروع و در ۱۳۵۴ به بهره‌برداری رسید.

ورزشگاه آرارات در زمینی به وسعت ۷۴,۰۰۰ متر مربع ساخته شده و دارای امکانات و تجهیزات مناسب برای فعالیت در رشته‌های فوتبال، بسکتبال، والیبال، دو و میدانی، تنیس، شنا، بدنسازی، صخره نوردی و ورزش های رزمی است.

مسابقات داخلی

به همت باشگاه آرارات و به منظور تبادلات ورزشی و اجتماعی بین باشگاه های ارمنیان کشور از ۱۳۴۳ نخستین دور مسابقات قهرمانی ارمنیان کشور که به المپیک ارمنیان شهرت یافته است، با حضور ۲۱۰ ورزشکار برگزار شد و به استثنای چهار سال که به دلیل وقایع انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی عملاً بازی ها برگزار نشد، هرساله با حضور شمار فراوانی از ورزشکاران ارمنی باشگاه های کشور و ورزشکاران دیگر جوامع ارمنی نشین جهان در ورزشگاه آرارات تهران برگزار می شود.

مسابقات دانش آموزان ارمنی تهران از دیگر مسابقاتی است که باشگاه آرارات هرساله برگزار می‌کند. به منظور ترویج ورزش در میان دانش آموزان و ایجاد روحیۀ ورزشی در بین جوانان و نوجوانان ارمنی، از ۱۳۵۲باشگاه آرارات اقدام به برگزاری مسابقات ورزشی در بین دانش آموزان ارمنی مدارس تهران کرد. این مسابقات که با استقبال فراوان دانش آموزان و اولیای آنها رو به رو شد، هر ساله در ایام تعطیلات نوروزی در ورزشگاه آرارات تهران، برگزار می شود.

مسابقات بین شعب باشگاه آرارات دیگر مسابقاتی است که این باشگاه به طور مرتب برگزار کرده است. به منظور ارزیابی توانایی های ورزشکاران از ۱۳۶۰ نخستین دورۀ مسابقات سالانۀ بین شعب باشگاه آرارات در ارومیه آغاز شد. این مسابقات هر ساله در شعب گوناگون برگزار می شود.

قهرمانان ملی و المپین‌ها

پیش از تأسیس باشگاه آرارات ورزشکاران ارمنی در باشگاه‌های مختلف فعالیت می‌کردند و در رشته‌های ورزشی گوناگون تیم‌هایی داشتند. آرارات در بدو تأسیس ابتدا با فعالیت عادی فرهنگی و هنری آغاز به کار کرد اما در همان سال نخست فعالیت‌های ورزشی باشگاه نیز در رشته‌های گوناگون آغاز شد و پس از چندی باشگاه به عضویت سازمان تربیت بدنی در آمد.

تمرین‌های ورزشکاران ابتدا در حیاط مدرسۀ مهر صورت می گرفت. در همین دوران در مسابقات مشت‌زنی مشت‌زنان باشگاه آرارات به نام‌های سروژ صفریان، آرداشِس ساگینیان مقام نخست و دوریک میناسیان و سواگ ساگینیان مقام‌ دوم را از آن خود کردند. ورزشکاران باشگاه آرارات موفقیت‌هایی نیز در سطح کشور به دست آوردند. در مسابقات قهرمانی وزنه‌برداری داوید وارطانیان، هاکوپ کورکچیان و لئون کورکچیان رتبۀ نخست را به دست آوردند و لئون کورکچیان در سال ۱۳۲۹ رکورد جدیدی را به نام خود ثبت کرد.

هنریک تامرازیان معروف به هنریک تمرز هم از وزنه‌برداران باشگاه آرارات بود که در در مسابقات قهرمانی آسیا در سال ۱۹۵۷ میلادی مدال نقره و در بازی‌های آسیایی ۱۹۵۸ توکیو مدال برنز دریافت کرد. تمرز در المپیک ۱۹۵۶ ملبورن به مقام پنجم و در سال ۱۹۵۸ به مقام سوم جهان رسید.

موریس پاپانیان به مقام نایب قهرمانی اسکی رسید و به تیم ملی ایران راه یافت. در مسابقات پرورش اندام نیز هامازاسب قرا‌خانیان در جایگاه نخست ایستاد و عنوان آقای ایران را به دست آورد.

تیم فوتبال باشگاه آرارات در مسابقات تهران در دوازده بازی شرکت کرد و مقام پنجم را به دست آورد و مورد تشویق سازمان تربیت بدنی قرار گرفت. به تدریج ورزشکاران باشگاه در رشته‌های والیبال، تنیس، تنیس روی میز، ژیمناستیک، دو و میدانی، وزنه‌برداری، شنا، شطرنج، شمشیربازی، کشتی و کوهنوردی در رده‌های مردان و زنان موفقیت‌های قابل توجهی به دست آوردند و برخی از آنان در مسابقات برون مرزی نیز شرکت کردند.

در رشتۀ مشت زنی مانوئل آغاسی و ژُرژ عیسی‌بیک به المپیک ۱۹۴۸ لندن (۱۳۲۷شمسی) و ۱۹۵۲ هلسینکی (۱۳۳۱شمسی) راه یافتند. آرداشس ساگینیان و پطروس نظربیگیان نیز از مشت زنانی بودند که در المپیک هلسینکی شرکت کردند.

در رشتۀ دوچرخه سواری آشوت آوِدیان به مقام قهرمانی رسید و افتخار بین المللی کسب کرد (۱۳۲۶شمسی). آشوت پِرکِر رتبۀ دوم آسیا در رشتۀ تیراندازی را به دست آورد.

شماری از اعضای برجستۀ تیم‌های بسکتبال آرارات در این سال‌ها به تیم ملی راه یافتند که در ردۀ مردان آرتوش اسکندریان، روبیک خِرانیان، وانیک پطرویان، وازگن ماطوسیان، تونی آبکار، سیمون بهرام‌چیان و ادوارد طوماسیان و در ردۀ زنان ماری عزیزیان، اِولین آواکیان، دیانا آوانسیان، مارو آوانسیان، هیلدا ملکومیان، اُدِت آقاجانیان، اِدنا عیسایان و نارینه آرتاشیان از آن جمله‌اند.

هوسیک غوکاسیان، مربی تیم بسکتبال بانوان باشگاه آرارات، در سال ۱۳۵۲ به مقام مربی‌گری تیم ملی ایران برگزیده شد. در ۱۳۵۶ تیم بسکتبال جوانان باشگاه آرارات به مقام قهرمانی تهران رسید. هِروس آوانسیان، بسکتبالیست پرسابقۀ باشگاه آرارات هم درمقام داور برگزیدۀ بین‌المللی رشتۀ بسکتبال در بازی‌های المپیک ۲۰۰۸ پکن شرکت کرد.

تیم بسکتبال بانوان آرارات هم از تیم‌های پرافتخار ایران محسوب می‌شود. این تیم در مسابقاتی که پیش از انقلاب برگزار می‌شد بارها روی سکو ایستاد و در سال‌های اخیر هم ۴ قهرمانی در سال‌های ۸۷، ۸۸، ۸۹ و ۹۳ و سه نایب‌قهرمانی در سال‌های ۸۴، ۸۶ و ۹۲ دارد.

در رشتۀ مشت‌زنی ورزشکاران باشگاه آرارات سال‌ها رتبه‌های برجسته‌ای را به دست آورده اند. رازمیک شهبازیان، آرمیک آساطوریان و ماسیس هامبارسومیان به مقام سوم قهرمانی آسیا رسیدند و آرامائیس بوغوسیان، گاسپار سینابیان، مارتیک صیفیان و آرمیک آساطوریان به تیم ملی ایران راه یافتند و در برخی مسابقات برون مرزی شرکت کردند.

در رشتۀ تکواندو، آرمن مارتیروسیان، که مدیریت تیم‌های تکواندو ایران را به عهده داشت، هم زمان فعالیت تکواندو باشگاه آرارات را نیز سرپرستی می‌کرد.

در سال ۱۳۸۰ تیم شطرنج مردان مقام سوم لیگ کشور را احراز کرد و هاملت تومانیان بهترین ورزشکار لیگ شناخته شد. در رشتۀ دو میدانی، هوریزاد آیوازیان به عضویت تیم ملی درآمد و ادوارد مانگاساریان نیز با کسب رتبه‌های دوم تا چهارم، در لیگ سراسری دو میدانی، عضو تیم ملی شد و در مسابقات غرب آسیا، رتبۀ چهارم را به دست آورد.

در رشتۀ شمشیربازی، سرژیک آساطوریان در سال ۱۳۴۹ به قهرمانی آسیا رسید و موفق شد در المپیک ۱۹۷۶ مونترال شرکت کند. تیم کوهنوردی آرارات هم توانسته صعود به قلۀ کلیمانجارو را تجربه کند.

سومین تیم پرطرفدار پایتخت

تیم فوتبال آرارت از تیم‌های قدیمی و ریشه‌دار فوتبال تهران است که طرفداران فوتبال خاطرات زیادی از آن دارند و توانسته بازیکنان زیادی هم در رده‌های مختلف به تیم ملی بدهد. آرارات از سال ۱۳۴۴ در مسابقات فوتبال تهران شرکت کرد و تا دهه ۷۰ در بالاترین سطح فوتبال ایران حضور داشت، ولی تغییر پارامترهای اقتصادی و بالا رفتن سرسام‌آور هزینه‌ها در فوتبال ایران فرصت رقابت را از تیم‌های خصوصی مثل آرارات گرفت.

 

آرارات بعد از استقلال و پرسپولیس سومین تیم پرطرفدار پایتخت بود که تماشاگران زیادی را برای بازی‌هایش به ورزشگاه می‌کشاند و حتی در میان فوتبالدوستان غیرارمنی هم طرفداران زیادی داشت. آرارات پیش از انقلاب یکی از تیم‌های حاضر در جام تخت‌جمشید بود و پس از انقلاب هم سابقه حضور در دسته اول باشگاه‌های تهران و لیگ آزادگان را دارد. تیم فوتبال آرارات در حال حاضر در مسابقات آسیاویژن تهران شرکت دارد و عمده فعالیتش در پرورش بازیکنان جوان در رده‌های پایه است.

منبع: فصل‌نامه پیمان