قنادی‌های قدیمی ارامنه در تهران را بشناسید

ایرآرمنیا – مرکز شهر تهران مدتی است حال و هوای تازه‌ای پیدا کرده. لابه‌لای ادارات و شرکت‌ها، کافه‌ها و غذاخوری‌ها یکی یکی متولد شده‌اند و می‌توان در پایان ساعات اداری هم نشانه‌های زندگی را دید. خیابان‌هایی که سال‌ها زیر غبار فراموشی گم شده بودند، آرام آرام دوباره طرفدار پیدا کرده‌اند و روی بورس هستند.

در این سال‌ها تجارت‌های کمی توانستند دوام بیاورند، چند رستوران بزرگ و کوچک و البته تعدادی قنادی! در بین قنادی‌های قدیمی مرکز شهر تهران تعداد زیادی متعلق به ارامنه است. سابقه آنها گاهی به بیش از نیم قرن می‌رسد و هنوز توانسته‌اند کیفیت و مشتری‌شان را حفظ کنند. روزنامه همشهری چندی قبل سراغ این قنادی‌ها رفته و گزارشی از آنها تهیه کرده بود که می‌توانید اینجا بخوانید.

قنادی اوریانت

انتهای خیابان مفتح و نرسیده به تقاطع دروازه دولت‌،سمت راست خیابان مغازه بزرگ قدیمی‌پیداست كه بیش از آنكه عطر و رنگ شیرینی‌هایش جلب توجه كند‌، میز و صندلی‌های كوچك لهستانی‌اش به رهگذران چشمك می‌زند.  میز و صندلی‌هایی كه پشت ویترین قدیمی‌ و با حاشیه‌های كرم رنگ جا خوش كرده اند. اینجا قنادی« اوریانت» است. جایی كه حتی اسمش هم ندیده و نشناخته برای خیلی‌ها آشناست.

یكی از معروف ترین و قدیمی‌ترین قنادی‌های ارامنه در تهران. وارد قنادی كه می‌شوم، اولین چیزی كه نظرم را جلب می‌كند چیدمان متفاوت یك كافه قنادی كوچك با همان سبك قدیمی‌است.

سمت راست ویترین شكلات‌های دست ساز و شیرینی‌های تر و سمت چپ شیرینی خشك و كیك‌های خانگی است. بر خلاف سایر قنادی ها‌، مشتری مجبور نیست یك كیك کامل بخرد و می‌تواند هر تعداد تكه‌ای كه بخواهد انتخاب کند.

مارمالاد‌ها و تارت‌های میوه ای اوریانت هم حرف ندارند . این از مشتری‌هایی كه اكثرا چند عدد سفارش می‌دهند تا همان جا پشت یكی از میزها بنشینند و با یك قهوه مخصوص میل كنند به خوبی مشخص است.

یكی از فروشنده‌ها كه مرد میانسالی است درباره نوع سلیقه مشتری‌ها می‌گوید: «خب معمولا نوع پخت ما یك رویه ثابت و مشخص است اما در بعضی از مناسبت‌ها مثل ژانویه یا حتی شب عید نوروز كمی‌نوع شیرینی‌ها و البته میزان پخت ما تغییر می‌كند.  ولی در كل همه چیز بستگی به سفارش مشتری‌ها دارد.»

او در ادامه با همان لحن دلنشین به معرفی شیرینی‌های دیگر ادامه می‌دهد.  انواع تارت مغز گردو و پسته‌، كیك‌های مختلف‌، مثل كیك خامه‌ای و شكلاتی و پرتقالی و انواع شیرینی‌های خاص و لذیذ مثل شیرینی پروكی و نازوك و حتی نوع خاصی از دانماركی و دنیایی از شكلات‌های دست ساز تلخ و شیرین.

اوریانت بر خلاف ظاهر سنتی و قدیمی آنقدر‌ها هم از تكنولوژی عقب نمانده ، طوری كه با سرك كشیدن به سایت این كافه قنادی می‌شود اطلاعات دیگری هم دست وپاكرد،  مثلا اینكه کافه‌ قنادی اوریانت در سال ۱۳۲۲ توسط یک مهاجر ارمنی اهل ارمنستان شوروی سابق تاسیس و ۱۵ سال پیش توسط آقای سواک وخانواده‌اش خریداری شد.

او قبلا مالک قنادی آناهیتا در خیابان سهروردی بود و مادرش نیز سابقه‌ کار قنادی در خارج از کشور دارد.  به‌ علاوه تعدادی ازکارکنان اوریانت حدود ۱۰ سال در این قنادی مشغول به کار هستند.  بیشتر دستورهای تهیه‌ شیرینی از ابتدای تأسیس در این قنادی دست ‌به ‌دست شده‌اند و کیفیت آنها روز به روز بهتر از قبل .

قنادی مینیون

نه پیچ و خم دارد و نه آدرس پرسیدن. كافی است همان كافه قنادی اوریانت را به سمت جنوب قدم بزنید. كمی‌پایین تر از بیمارستان امیر اعلم و درست نبش چهارراه سعدی و هدایت‌، یكی دیگر از قنادی‌ها و البته شكلات سازی‌های ارامنه دیده می‌شود.

جایی كه از بیرون ظاهر شیشه‌ها و ویترین‌هایش هیچ سنخیتی با یك قنادی ندارد. ویترینی قدیمی ‌كه فنجان‌ها و قهوه جوش‌های كوچك و بزرگ در آن دیده می‌شود.  اما هنوز در را باز نكرده بوی خوش قهوه كمی ‌مشامم را قلقلك می‌دهد.

مغازه فوق‌العاده كوچك اما پر از انرژی.  وقتی وارد« مینیون» می‌شوم‌، بی اغراق برای دقایقی از این پایتخت میلیونی پر سر و صدا دل می‌كنم و انگار جایی حوالی تهران و لاله زار قدیم مشغول تماشای یخچال‌های یك قنادی می‌شوم؛ جایی نوستالوژیك و خاطره‌انگیز.

یك ویترین كوچك شیرینی تر و خشك و یك ویترین نسبتا بزرگ‌تر از شكلات‌های دست‌ساز معروف خود قنادی مینیون.  اینجا خبری از شكلات‌های برندهای معروف دنیا با بسته‌بندی‌های رنگ و وارنگ نیست اما می‌توانید یكی از بهترین و خوشمزه‌ترین شكلات‌های دنیا را درست همین جا تست کنید. شكلات‌هایی مثل مارسپیان و شكلات‌های تلخ با طعم‌های مختلف مثل پرتقال و فندق.

سمت چپ مغازه هم یك كانتر كوچك وجود دارد كه به اندازه نشستن دو نفر جا هست تا اگر دوست داشتید یك فنجان قهوه در كنار یك شیرینی میل كنید.  آقای بوقوسیان تنها بازمانده این خانواده و مرد مسن مهربانی است كه با احترام و حوصله زیاد درباره قدمت مینیون توضیح می‌دهد و می‌گوید: «اینجا نزدیك به ۹۰ سال قدمت دارد.  هرچند اوایل نانوایی بوده و بعد به كارگاه شیرینی‌پزی و شكلات‌سازی تبدیل شده است. خیلی از مشتری‌های ما مثل خود مینیون پیر شده‌اند یا از كشور رفته‌اند اما وقتی هر از گاهی سری به ما می‌زنند خودمان هم خوشحال می‌شویم كه هنوز ما را فراموش نكرده‌اند.»

مینیون در آمریكا هم یك شعبه معروف و اتفاقا پر مشتری دارد و شاید هم كمی‌مدرن تر از شعبه تهران. اینجا خبری از كارتخوان یا دستگاه صدور فیش نیست. همه چیز دستی انجام می‌شود. چیزی كه انگار شیرینی خوراكی‌های اینجا را دو برابر می‌كند. در هر صورت اگر سری به مینیون زدید یادتان باشد اگر شیرینی مربایی و نان خامه‌ای مخصوصش را به همراه یك فنجان قهوه مخصوص كه بیشتر وقت‌ها خود موسیو آن را درست می‌كند میل نكنید‌، حسابی سرتان كلاه رفته است !

قنادی هانس

اگر دنبال رد پای قنادی‌های معروف ارامنه تهران باشید‌، شاید بد نباشد خودتان را برای عجایب هم آماده كنید. یك قنادی معروف و قدیمی ‌و پر مشتری اما حسابی عجیب و غریب ! قنادی هانس در خیابان آبان جنوبی.

شاید بارها و بارها از این خیابان رد شده باشید اما هیچ وقت این قنادی را ندیده‌اید. حق هم دارید. اینجا هم عجیب است و هم مخفی. هانس در یك كوچه بن بست واقع شده است آن هم نه با ویترینی دو نبش و بزرگ شبیه بقیه قنادی‌های معروف. یك در كوچك سبز رنگ نیمه باز كه با خط كوچكی بالای آن نوشته شده «هانس».

از در كوچك رد می‌شوید و یك حیاط نسبتا با صفا را پشت سر می‌گذارید و درست وقتی به اتاق كوچكی كه مثلا قنادی است می‌رسید، تعجب‌تان چند برابر می‌شود. اتاقی نهایت ۲۰ متری با دو یخچال كوچك و تا دلتان بخواهد مشتری‌هایی كه در حال بالا رفتن از سر و كول هم هستند.

مغازه آنقدر شلوغ است كه فروشنده‌ها زیاد حوصله حرف زدن و توضیح دادن ندارند. اما از یخچال‌های تقریبا خالی می‌شود فهمید كه چیز زیادی باقی نمانده است. یكی از فروشنده‌ها می‌گوید‌: «‌ما از ۱۰ صبح تا ۵ بعد از ظهر بیشتر كار نمی‌كنیم‌.  جمعه‌ها و روزهای تعطیل هم نیستیم.»

چیزی كه تعجبم را بیشتر می‌كند، مشتری‌هایی هستند كه با نگرانی از ترس تمام شدن، آخرین كیك‌های توت فرنگی را می‌خرند و آنهایی كه چیزی نصیب‌شان نمی‌شود با دلخوری و غر زدن‌، برای روزهای بعد سفارش كیك توت فرنگی می‌دهند و بیعانه را می‌پردازند.

بعد‌ها در گفت و گو با مشتری‌های ثابت اینجا فهمیدم كه كیك توت فرنگی هانس در تمام ایران معروف است و حتی آوازه‌اش به گوش مسافرهای خارجی و توریست‌ها هم رسیده است و خیلی وقت‌ها تمام كیك‌ها یك جا به فروش می‌رسند! به جز كیك توت فرنگی‌،انواع تارت، کلوچه‌ و شیرینی‌خامه‌ای و كیك‌های میوه‌ای دیگرش هم محبوب است اما شهرت و‌آوازه این قنادی ارمنی آلمانی كه بیشتر از ۵۰ سال قدمت دارد فقط و فقط برای كیك توت فرنگی بی نظیرش است.

قنادی لرد

می‌شودگفت‌، لرد تنها كافه قنادی ارامنه است كه خیلی‌ها می‌شناسند و مشتری‌اش هم هستند. این قنادی قدیمی ‌كه اتفاقا درست مقابل كلیسای سركیس مقدس در ابتدای خیابان ویلا قرار گرفته، بیشتر ساعت‌های  روز غرق در مشتری‌هایی است كه یا مشغول گرفتن شیرینی جعبه‌ای هستند یا شیرینی‌های دانه‌ای كه ببرند طبقه بالا و با یك نوشیدنی میل كنند.

اینجا هیچ جایی برای ریسك كردن و دست خالی بیرون آمدن ندارد.  مخصوصا یخچال شیرینی تر‌هایی كه هر كدام به بزرگی یك كیك هستند و با طعم‌ها و میوه‌های مختلفی كه دارند به هر بیننده‌ای چشمك می‌زنند. پیراشكی‌های معروف كرمدار و گوشت و ژامبون و تارت زردآلو و آلبالو و سیب لرد هم واقعا بی نظیر هستند.

البته شیرینی هم مثل هر خوراكی دیگری خیلی ذائقه ای و سلیقه‌ای است اما خب هنوز هم به اعتقاد بیشتر مشتری‌های لرد، بعضی از شیرینی‌ها مثل تارت زردآلو پر طرفدار هستند و همین طور كیك‌های فیگوری تولدی، شیرینی‌های مربایی، کلوچه‌ها و یک نوع خاص شیرینی پروگی که با خمیر شیرینی دانمارکی تهیه می‌شوند‌، هنوز بیشترین فروش كافه قنادی لرد را دارند.

قنادی طلایی

در پیاده روهای خیابان میرزای شیرازی بی‌آنكه نیاز باشد از كسی آدرس بگیریم می‌شود خیلی از فروشگاه‌های معروف ارامنه را پیدا كرد: ساندویچی معروف طلایی با ژامبون‌های معركه‌اش و قنادی معروف طلایی‌ که عطر شیرینی‌هایش در پیاده‌رو راه افتاده.

قنادی طلایی كه كمی‌بالاتر از پمپ بنزین میرزای شیرازی است‌، با اینكه خیلی مغازه بزرگی نیست اما معمولا هر وقت روز كه سری به‌آن بزنید‌،حسابی سرشان شلوغ است.  طلایی قنادی كوچكی  است كه مدتی است باز‌سازی شده و با ظاهری مدرن در یخچال‌هایی نسبتا كوچك انواع شیرینی خشك و تر و كیك‌های مختلف عرضه می‌كند.

كیك مخصوص قنادی طلایی كه با طعم وانیل و البته تكه‌های پرتقال تهیه می‌شود، مشتری‌های خاص خود را دارد. از سینی‌های نیمه خالی هم می‌شود حدس زد كه گاتا‌، تارت میوه و شیرینی‌های دارچینی همچنان طرفداران زیادی دارند.