چگونه کرک کرکوریان امپراتور لاس‌وگاس شد

ایرآرمنیا – کرک کرکوریان یکی از مشهورترین ارامنه دیازپورا به‌شمار می‌رفت که ۱۵ ژوئن ۲۰۱۵ در ۹۸ سالگی از دنیا رفت. او به لطف شم تجاری‌اش و با سرمایه‌گذاری در هتلداری در لاس‌وگاس و صنعت فیلمسازی در هالیوود توانست به یکی از ثروتمندترین مردان آمریکا تبدیل شود. او در سال ۲۰۰۸ با ۱۶ میلیارد دلار ثروت، چهل و یکمین فرد ثروتمند جهان بود، ولی در نتیجه بحران مالی ثروتش در سال ۲۰۱۱ به ۳٫۲ میلیارد دلار رسید. این گزارش که به بهانه سالروز تولد کرکوریان (۶ ژوئن) منتشر می‌شود، شرح داده که او چگونه توانست مسیر پرپیچ و خم به سوی قله ثروت را با موفقیت پشت سر بگذارد.

کرکوریان که در خانواده فقیری به دنیا آمد، یک بوکسور آماتور تندخو و خلبانی نترس بود تا اینکه به فکر افتاد از روش‌های بی‌خطرتری برای ثروتمند شدن استفاده کند. او از استراتژی‌هایی استفاده کرد که رقیبان تجاری و تحلیلگران وال‌استریت را گیج می‌کرد و چند بار او را تا آستانه ورشکستگی پیش برد، ولی ثروت فوق‌العاده‌ای را نصیبش کرد.

او به دایال تورگرسون در کتابی که این خبرنگار به نام «کرکوریان: داستان یک موفقیت آمریکایی» در سال ۱۹۷۴ نوشت، وقتی پرسیده بود «ثروتمند بودن چه امتیازاتی دارد؟» پاسخ داد: «من نمی‌توانم کاری را که دوست دارم بکنم. دوست ندارم لباس رسمی بپوشم و به دیدن روسای بانک‌ها بروم. از این جلسات بیزارم.»

کرکوریان معمولا در جلسات سهامداران شرکت‌ها حاضر نمی‌شد و در دفعات معدود حضورش، خیلی صحبت نمی‌کرد، با این حال علاقه‌ای نداشت که او را گوشه‌گیر بنامند. او در یکی از مصاحبه‌های نادرش در سال ۱۹۹۹ گفت: «سابقه‌ دوستی‌های من ۳۰-۴۰ ساله است، ولی حالا ترجیح می‌دهم چهره‌های جدیدی را ببینم. اگر در مراسم زیادی شرکت نمی‌کنم و همیشه در محافل عمومی نیستم، به معنی این نیست که جامعه‌گریزم.» دوستان نزدیک او کری گرنت و فرانک سیناترا بودند که معمولا یکدیگر را در رستوران‌های لس‌آنجلس می‌دیدند.

تولد در خانواده‌ای فقیر

کرکور کرکوریان (او در سال‌های نوجوانی نام آمریکایی کرک را انتخاب کرد) در ۶ ژوئن ۱۹۱۷ در فرزنوی کالیفرنیا به‌دنیا آمد و یکی از چهار فرزند خانواده‌ای از مهاجران ارمنی بود. مادرش، لیلی خانه‌دار بود و پدرش آهرون میوه‌فروشی می‌کرد؛ مردی که میانبرهایش برای پولدار شدن معمولا بی‌نتیجه بود و خانواده‌اش را در شرایط سختی قرار می‌داد. کرکوریان در مصاحبه‌ای در سال ۱۹۶۹ درباره آن سال‌ها گفته بود: «وقتی بچه بودم حداقل ۲۰ بار خانه‌مان را جا‌به‌جا کردیم. معمولا نمی‌توانستیم اجاره بدهیم و ما را جواب می‌کردند.»

کرک جوان تا کلاس هشتم درس خواند و بعد از آن مدرسه را ترک کرد تا مشاغل غریبی را تجربه کند. او تبدیل به بوکسور سبک‌وزن آینده‌داری شد که در ۳۳ مسابقه آماتور ۲۹ برد به دست آورد، ولی در سال ۱۹۳۹ رینگ بوکس را ترک کرد تا به کلاس‌های خلبانی برود. او خیلی زود خلبان هواپیماهای خصوصی شد و بعدا به تدریس خلبانی پرداخت.

در جنگ جهانی دوم کرکوریان خلبان هواپیماهای جنگنده‌ای بود که بر فراز اقیانوس اطلس پرواز می‌کردند و در پرواز برای نیروی هوایی انگلیس پروازهایی به مقصد هند هم داشت. در پایان جنگ او هواپیماهای ترابری نظامی مازاد را می‌خرید، نوسازی می‌کرد و به کشورهای مختلف می‌فروخت و با سود این تجارت توانست در سال ۱۹۴۷ یک خط هوایی چارتر کوچک در لس‌آنجلس راه‌اندازی کند. او ستارگان سینما را از لس‌آنجلس به لاس‌وگاس می‌برد. در لاس‌وگاس با ژان ماری هاردی آشنا شد. آنها در سال ۱۹۵۴ ازدواج کردند و صاحب دو دختر شدند. پس از حدود ۳۰ سال این ازدواج به طلاق انجامید. کرکوریان از دو دخترش ترسی و لیندا، سه نوه داشت.

کرکوریان در سال ۱۹۶۲ زمین‌‌هایی در لاس‌وگاس خرید. او خط هوایی‌اش را چند بار فروخت و دوباره خرید و از این راه حدود ۱۰۰ میلیون دلار سود کرد. سرمایه‌اش را در خطوط هوایی، هتلداری و استودیوهای فیلمسازی متمرکز کرد و تا آخر زندگی‌اش مشغول سرمایه‌گذاری‌های مختلف بود. او در سال ۱۹۶۹ موفق شد ۴۰ درصد سهام MGM را به دست آورد. همزمان وسعت زمین‌هایش در لاس‌وگاس را بیشتر می‌کرد و وعده داد که بزرگترین هتل جهان را خواهد ساخت. او با وجود عقب نشستن شرکایش توانست در همان سال هتل اینترنشنال را تکمیل کند.

ریسک بالا در تجارت

در آن سالها بازار هتل اشباع شده بود، ولی تهدید بزرگتر رکودی بود که در سال ۱۹۷۰ شروع شد و او به‌ خاطر بدهی مجبور شد سهامش در این هتل را با یک دهم قیمت بفروشد. او در همان سال در مصاحبه‌ای گفت: «گاهی می‌بازید، این طبیعت بازی است. ولی همیشه بازی دیگر و شانس دوباره‌ای برای بردن دارید.» یکی از این شانس‌ها تقویت سرمایه‌اش در MGM بود و توانست سهام قابل توجهی به‌دست آورد. با تحریک کرکوریان هیات مدیره MGM اعلام کرد که می‌خواهد هتلی به همین نام در لاس‌وگاس بسازد که بزرگتر از هتل اینترنشنال باشد. این هتل با بیش از دوهزار اتاق در سال ۱۹۷۳ افتتاح شد. یک سال بعد کرکوریان سهامش در MGM را به بیش از ۵۰ درصد افزایش داد.

با سود کلانی که از معاملات در لاس‌وگاس به‌دست آورد، سرمایه‌گذاری‌اش در هالیوود را افزایش داد. در سال ۱۹۷۸، ۲۵٫۵ درصد از سهام کلمبیا پیکچرز را خرید که بعدا فروخت. در سال ۱۹۸۱ پیشنهاد او برای خرید شرکت «فاکس قرن بیستم» رد شد، ولی توانست یونایتد آرتیستس را بخرد. او بعدا MGM و یونایتد آرتیستس را ادغام کرد. شرکت جدید MGM/UA شامل تولیدات سینمایی و تلویزیونی، آرشیو بزرگی از فیلم‌ها و البته هتل‌های MGM بود.

او در سال ۱۹۸۶ موافقت کرد این شرکت را که از دوران موفقیت فاصله گرفته بود به ترنر، غول شبکه‌های کابلی به قیمت ۱٫۵ میلیارد دلار بفروشد. رقبای هالیوودی و تحلیلگران وال‌استریت این معامله را به سود کرکوریان برآورد کردند. یک سال بعد ترنر با بدهی‌های سنگینی روبرو شد و این شرکت را به جز آرشیو فیلم‌ها به قیمت ۳۰۰ میلیون دلار دوباره به کرکوریان واگذار کرد.

او این شرکت را سالهای زیادی نگه نداشت و در سال ۱۹۹۰ آن را به یک هولدینگ ایتالیایی به  قیمت ۱٫۳ میلیارد دلار فروخت. کرکوریان بعد از آن روی بزرگترین ریسک زندگی‌اش یعنی خرید شرکت کرایسلر تمرکز کرد. هیات مدیره این شرکت در سال ۱۹۹۵ با فروش سهام مخالفت کرد، ولی یک سال بعد پذیرفت که ۱۳٫۸ درصد آن را به کرکوریان واگذار کند. شرکت دایملر-بنز در سال ۱۹۹۸ کرایسلر را به قیمت ۳۶ میلیارد دلار خرید تا ارزش سهام کرکوریان ۵ میلیارد دلار افزایش یابد و بیش از سه برابر شود.

کرکوریان در سال ۱۹۹۳ تصمیم گرفت هتل MGM جدیدی در لاس‌وگاس بسازد. ارزش این سرمایه‌گذاری بیش از یک میلیارد دلار بود و دوباره مدعی شد که این هتل با ۵۰۰۵ اتاق بزرگترین هتل جهان است. یاکوکا، عضو وقت هیات ‌مدیره MGM در آن زمان درباره این پروژه جدید گفت: «او این کار را برای پول انجام نمی‌دهد. علاقه او برای این کار از آنجاست که وقتی داخل مجموعه ‌شود، چشمانش مثل یک کودک گرد خواهد شد.»

مشارکت در برنامه‌های خیریه

در سال ۲۰۰۰، MGM به مجموعه هتل‌های میراژ پیشنهاد داد سهام آن را بخرد و با پرداخت  ۴٫۴ میلیارد دلار موفق به انجام این معامله شد. کرکوریان بدین‌ترتیب توانست کنترل ۵ هتل عظیم لاس‌وگاس را در اختیار بگیرد. او در سال ۲۰۰۵ وقتی ۸۸ ساله بود، تصمیم به خرید سهام جنرال‌موتورز گرفت، ولی این سرمایه‌گذاری موفقیت چندانی نداشت و در سال ۲۰۰۶ سهامش را واگذار کرد. او در سال ۲۰۰۸،  ۶٫۵ درصد سهام فورد را خرید، ولی با نزول سهام این شرکت تنها چند ماه بعد آن را واگذار کرد. ولی این تجربیات ناموفق به قول یکی از همکاران کرکوریان برای او مثل یک دست‌انداز کوچک در مسیر حرکتش بود.

بعد از تمام این فراز و فرودها، فوربس ثروت کرکوریان را  ۴٫۲ میلیارد دلار تخمین زد که بیش از یک میلیارد دلار آن را به مرکز خیریه‌ای که به‌نام دخترانش بود واگذار کرد. بخش زیادی از این پول پس از زلزله شدید سال ۱۹۸۸ ارمنستان برای کمک به بازسازی این کشور اختصاص داده شد. در واکنش به این حرکت عنوان شهروند افتخاری و قهرمان ملی ارمنستان به او اعطا شد.

او درباره انگیزه‌اش برای موفقیت در این مسیر پرپیچ و خم گفته بود: «وقتی فرد خودساخته‌ای هستید، از سن پایین شروع می‌کنید. من از ۹ سالگی برای خانواده‌ام درآمد کسب می‌کردم. در این صورت انگیزه‌ای که شما دارید از کسی که پول به ارث می‌برد، قویتر است.»